De Dam ontleent zijn naam aan de functie die het plein in het begin had: het was een dam in de Amstel. Deze werd tussen 1204 en 1275 gebouwd. De Dam vormde de eerste verbinding tussen de nederzettingen aan de Warmoesstraat en de Nieuwendijk aan weerszijden van de rivier de Amstel. Er zat een sluis in de dam. Door af en toe het water met grote kracht richting het IJ te laten stromen, werd de haven (het Damrak) langzaam dieper en breder. De bovenkant van de dam werd ook geleidelijk breder. De dam werd groot genoeg voor een plein, dat de kern van de stad werd en waaromheen de stad zich verder ontwikkelde. Oorspronkelijk waren het twee pleinen. De oorspronkelijke dam heette Middeldam, het westelijke deel ontstond na 1390 en werd tot in de 16e eeuw Plaetse genoemd.

Vanaf de 14e eeuw was de Dam niet alleen geografisch, maar ook bestuurlijk het centrum van de stad. Het Oude Stadhuis van Amsterdam stond aan de westkant van de Plaetse, tussen de Nieuwendijk en de Kalverstraat, totdat het in 1652 door brand werd verwoest. Daarna verrees hier het nieuwe Stadhuis (Paleis op de Dam). Ten noorden van het oude stadhuis werd vanaf 1408 de Nieuwe Kerk gebouwd. Tegenwoordig domineert dit gebouw de noordwestzijde van de Dam. Als marktplein had de Dam vanaf 1341 een Waag (een gebouw waar goederen werden gewogen), die in 1565 werd vervangen door een nieuwe waag. In 1808 werd de Waag pas afgebroken op bevel van Lodewijk Napoleon, die toen in het Paleis op de Dam woonde en vond dat het gebouw zijn uitzicht belemmerde.

Datering: 1275
Collectie: Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten
Nummer: 010097010845
Link: https://archief.amsterdam/beeldbank/detail/cfd02e95-9115-3b7b-d8ab-532e59f84b7b
  Onderdeel van thema's

Geschiedenislokaal Amsterdam

De Dam

Tijdvak: Tijd van steden en staten (1000-1500)


Omschrijving

De Dam ontleent zijn naam aan de functie die het plein in het begin had: het was een dam in de Amstel. Deze werd tussen 1204 en 1275 gebouwd. De Dam vormde de eerste verbinding tussen de nederzettingen aan de Warmoesstraat en de Nieuwendijk aan weerszijden van de rivier de Amstel. Er zat een sluis in de dam. Door af en toe het water met grote kracht richting het IJ te laten stromen, werd de haven (het Damrak) langzaam dieper en breder. De bovenkant van de dam werd ook geleidelijk breder. De dam werd groot genoeg voor een plein, dat de kern van de stad werd en waaromheen de stad zich verder ontwikkelde. Oorspronkelijk waren het twee pleinen. De oorspronkelijke dam heette Middeldam, het westelijke deel ontstond na 1390 en werd tot in de 16e eeuw Plaetse genoemd.

Vanaf de 14e eeuw was de Dam niet alleen geografisch, maar ook bestuurlijk het centrum van de stad. Het Oude Stadhuis van Amsterdam stond aan de westkant van de Plaetse, tussen de Nieuwendijk en de Kalverstraat, totdat het in 1652 door brand werd verwoest. Daarna verrees hier het nieuwe Stadhuis (Paleis op de Dam). Ten noorden van het oude stadhuis werd vanaf 1408 de Nieuwe Kerk gebouwd. Tegenwoordig domineert dit gebouw de noordwestzijde van de Dam. Als marktplein had de Dam vanaf 1341 een Waag (een gebouw waar goederen werden gewogen), die in 1565 werd vervangen door een nieuwe waag. In 1808 werd de Waag pas afgebroken op bevel van Lodewijk Napoleon, die toen in het Paleis op de Dam woonde en vond dat het gebouw zijn uitzicht belemmerde.

Datering: 1275
Collectie: Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten
Nummer: 010097010845
Link: https://archief.amsterdam/beeldbank/detail/cfd02e95-9115-3b7b-d8ab-532e59f84b7b

Trefwoorden

stadsuitbreiding
stadsontwikkeling
architectuur