Geweld en handhaving in de middeleeuwen

Home / Bronnen / Geweld en handhaving in de middeleeuwen    |    Terug

Ondanks het christelijke ideaal van orde en vroomheid lag in de middeleeuwse stad het conflict voortdurend op de loer. Zo leidde de rivaliteit tussen de Oude en de Nieuwe Zijde jaarlijks tot vechtpartijen. Het bestuur strafte niet alleen vechtersbazen, maar stelde uit voorzorg ook een maximum aan de lengte van messen

Op de eerste afbeelding zijn de regels over de lengte en breedte van messen te zien. Op 6 mei 1459 bepaalde het stadsbestuur ‘dat nyemant en moet messen dragen dan ix duymbreet lange’ (niet langer dan ca. 22 cm). Aan de voorzijde van het stadhuis hing een meetlat van die lengte. In de maat zat een gat, waarin de stompe punt van een mes niet dieper dan ca. 1,5 cm (een vinger breed) mocht verdwijnen. Smalle steekmessen waren dus niet toegestaan.

De volgende afbeelding geeft drie messen weer, waarvan een met bijbehorende houten schede in de vorm van een vis, 1450-1550. Deze messen werden gevonden bij het archeologische onderzoek in het Damrak tijdens de aanleg van de Noord-Zuidlijn.

De laatste afbeelding gaat over de veroordeling van schuitenvoerder Elbert Bouwenszoon voor vechten. Op Sint Jacobsdag 1548 (25 juli) vond op de Nieuwe Brug het ‘hoopvechten’ plaats, de jaarlijkse confrontatie tussen jongeren van de Oude en de Nieuwe Zijde. Er werd met stenen gegooid en er vielen gewonden. Bouwenszoon werd veroordeeld tot elf weken opsluiting ‘op bier ende broede’, bier en brood.

  Onderdeel van thema's

Geschiedenislokaal Amsterdam

Geweld en handhaving in de middeleeuwen

Tijdvak: Tijd van steden en staten (1000-1500)


Omschrijving

Ondanks het christelijke ideaal van orde en vroomheid lag in de middeleeuwse stad het conflict voortdurend op de loer. Zo leidde de rivaliteit tussen de Oude en de Nieuwe Zijde jaarlijks tot vechtpartijen. Het bestuur strafte niet alleen vechtersbazen, maar stelde uit voorzorg ook een maximum aan de lengte van messen

Op de eerste afbeelding zijn de regels over de lengte en breedte van messen te zien. Op 6 mei 1459 bepaalde het stadsbestuur ‘dat nyemant en moet messen dragen dan ix duymbreet lange’ (niet langer dan ca. 22 cm). Aan de voorzijde van het stadhuis hing een meetlat van die lengte. In de maat zat een gat, waarin de stompe punt van een mes niet dieper dan ca. 1,5 cm (een vinger breed) mocht verdwijnen. Smalle steekmessen waren dus niet toegestaan.

De volgende afbeelding geeft drie messen weer, waarvan een met bijbehorende houten schede in de vorm van een vis, 1450-1550. Deze messen werden gevonden bij het archeologische onderzoek in het Damrak tijdens de aanleg van de Noord-Zuidlijn.

De laatste afbeelding gaat over de veroordeling van schuitenvoerder Elbert Bouwenszoon voor vechten. Op Sint Jacobsdag 1548 (25 juli) vond op de Nieuwe Brug het ‘hoopvechten’ plaats, de jaarlijkse confrontatie tussen jongeren van de Oude en de Nieuwe Zijde. Er werd met stenen gegooid en er vielen gewonden. Bouwenszoon werd veroordeeld tot elf weken opsluiting ‘op bier ende broede’, bier en brood.

Datering: 1450

Trefwoorden

vrije tijd
misdaad en straf