Het nieuwe stadhuis

Home / Bronnen / Het nieuwe stadhuis    |    Terug

Het achtste wereldwonder

Verschillende architecten hadden een ontwerp gemaakt voor het nieuwe stadhuis. De Vrede van Münster in 1648 bracht zo'n euforie met zich mee, dat werd besloten te kiezen voor het meest ambitieuze plan van architect Jacob van Campen. Het stadhuis dat Van Campen ontwierp was op dat moment het grootste gebouw van de Republiek. Het werd de parel op de kroon van Amsterdam en moest de rijkdom en het aanzien van de stad kracht bijzetten. Zoals je op de prent kan zien is het gebouw groter dan alle omliggende gebouwen aan de Dam. Inwoners van de stad waren dan ook onder de indruk van het ontwerp. Dichter Constantijn Huygens noemde het gebouw zelfs het achtste wereldwonder.

Ongeduldige burgemeesters

Op 29 juli 1655 namen de burgemeesters en de raad van de stad Amsterdam hun nieuwe stadhuis aan de Dam in gebruik. Het was toen weliswaar nog lang niet af, maar de heren wensten niet langer te wachten in de tijdelijke behuizing die ze sinds het afbranden van het oude stadhuis hadden moeten betrekken. Even had nog uitstel gedreigd, want de stad werd weer eens geteisterd door een zware pestepidimie die wel 300 mensen per week het leven kostte. Het op de been brengen van een grote mensenmassa was in zulke omstandigheden eigenlijk niet wenselijk. De Amsterdamse burgemeesters lieten zich hierdoor echter niet weerhouden. In hun nieuwe behuizing boden alleen al de onderste verdiepingen die nu gereed waren, veel meer ruimte dan ze in tijden gewend waren geweest. Pas in 1665 zou het gebouw helemaal af zijn.

Paleis op de Dam

Tegenwoordig is het gebouw aan de dam geen stadhuis meer. In 1808 liet koning Lodewijk Napoleon, broer van de keizer, zich het stadhuis aanbieden en inrichten tot koninklijk paleis. Tegwoordig heet het gebouw nog altijd Paleis op de Dam. Na de Franse tijd gaf Prins Willem van Oranje het paleis terug aan Amsterdam dat het gebouw echter niet in gebruik nam. In 1936 werd overeengekomen dat het rijk eigenaar werd van het paleis en dat er voor de stad een nieuw stadhuis gebouwd zou worden. Je kan het Paleis op de Dam meestal bezoeken, tenzij er een Koninklijk ontvangst is.

 

 

 

 

 

Maker: Jan Veenhuysen
Collectie: Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten.
Link: https://beeldbank.amsterdam.nl/afbeelding/010097002275
  Onderdeel van thema's

Geschiedenislokaal Amsterdam

Het nieuwe stadhuis

Tijdvak: De tijd van regenten en vorsten (1600-1700)


Omschrijving

Het achtste wereldwonder

Verschillende architecten hadden een ontwerp gemaakt voor het nieuwe stadhuis. De Vrede van Münster in 1648 bracht zo'n euforie met zich mee, dat werd besloten te kiezen voor het meest ambitieuze plan van architect Jacob van Campen. Het stadhuis dat Van Campen ontwierp was op dat moment het grootste gebouw van de Republiek. Het werd de parel op de kroon van Amsterdam en moest de rijkdom en het aanzien van de stad kracht bijzetten. Zoals je op de prent kan zien is het gebouw groter dan alle omliggende gebouwen aan de Dam. Inwoners van de stad waren dan ook onder de indruk van het ontwerp. Dichter Constantijn Huygens noemde het gebouw zelfs het achtste wereldwonder.

Ongeduldige burgemeesters

Op 29 juli 1655 namen de burgemeesters en de raad van de stad Amsterdam hun nieuwe stadhuis aan de Dam in gebruik. Het was toen weliswaar nog lang niet af, maar de heren wensten niet langer te wachten in de tijdelijke behuizing die ze sinds het afbranden van het oude stadhuis hadden moeten betrekken. Even had nog uitstel gedreigd, want de stad werd weer eens geteisterd door een zware pestepidimie die wel 300 mensen per week het leven kostte. Het op de been brengen van een grote mensenmassa was in zulke omstandigheden eigenlijk niet wenselijk. De Amsterdamse burgemeesters lieten zich hierdoor echter niet weerhouden. In hun nieuwe behuizing boden alleen al de onderste verdiepingen die nu gereed waren, veel meer ruimte dan ze in tijden gewend waren geweest. Pas in 1665 zou het gebouw helemaal af zijn.

Paleis op de Dam

Tegenwoordig is het gebouw aan de dam geen stadhuis meer. In 1808 liet koning Lodewijk Napoleon, broer van de keizer, zich het stadhuis aanbieden en inrichten tot koninklijk paleis. Tegwoordig heet het gebouw nog altijd Paleis op de Dam. Na de Franse tijd gaf Prins Willem van Oranje het paleis terug aan Amsterdam dat het gebouw echter niet in gebruik nam. In 1936 werd overeengekomen dat het rijk eigenaar werd van het paleis en dat er voor de stad een nieuw stadhuis gebouwd zou worden. Je kan het Paleis op de Dam meestal bezoeken, tenzij er een Koninklijk ontvangst is.

 

 

 

 

 

Maker: Jan Veenhuysen
Collectie: Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten.
Link: https://beeldbank.amsterdam.nl/afbeelding/010097002275